ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ 1955 : Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΥΧΤΑ ΤΩΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ

Καθ’ όλην την διάρκειαν της Τουρκοκρατίας εφαρμόζονταν μεθοδικά και σαρωτικά η γενοκτονία των Ελλήνων και των Αρμενίων, αλλά και των άλλων Χριστιανών των Βαλκανικών χωρών. Αν δεν ασπάζονταν οι άπιστοι οι γκιαούρηδες την ισλαμική πίστη υφίσταντο διώξεις πρωτοφανείς.

Ευτυχώς που το δουλωμένο γένος μας ζούσε κο­ντά στην Εκκλησία του και το παράδειγμα και η θυ­σία της μεγάλης στρατιάς των νεομαρτύρων του θέρ­μαινε την πίστη και την ελπίδα για την Ανάστασή του. Η προσφορά των νεομαρτύρων στη διατήρηση του Ελληνισμού υπήρξε τεράστια. Στις πιο κρίσιμες στιγ­μές τότε που ο εξαθλιωμένος λαός μας γονάτιζε από τις αφόρητες πιέσεις του Τούρκου και τον εγκατέλειπε η δύναμη αντίστασής του, εμφανίζονταν κάποιοι μάρτυρες της πίστεώς μας και οι καταταλαιπωρημέ­νοι από το ζυγό Έλληνες έπαιρναν θάρρος και ζωντά­νευε η πίστη τους ξανά για να υπομείνουν τη σκλα­βιά και να ελπίζουν στην απελευθέρωση του γένους.

Χάθηκαν όμως μεγάλες Ελληνικές περιφέρειες όπως η Μ. Ασία αυτή η μεγάλη δεξαμενή του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας.

Αυτά δεν πρέπει να τα αποσιωπούμε για να μην ξεχνιόμαστε.

Υπάρχουν όμως και γεγονότα που συ­νέβησαν πολύ κοντά σε μας και συγκεκριμένα πριν από σαρανταοχτώ χρόνια που δεν δικαιολογούμαστε να μην τα γνωρίζουμε.

Την 6^η και 7^η Σεπτεμβρίου του 1955 έζησαν οι Έλληνες της Πόλης ένα ανθελ­ληνικό πογκρόμ που έχει μείνει στην ιστορία σαν Η νύχτα των Κρυστάλλων του Ελληνισμού της Κων­σταντινούπολης. Πρόκειται για μια από τις χειρό­τερες σελίδες της ιστορίας μας μετά την άλωση. Τούρκοι Λαζοί που μεταφέρθηκαν στην Πόλη δωρε­άν με πλοία ναυλωμένα από την κυβέρνηση ξεχύθη­καν, μαινόμενος όχλος, ενισχυμένοι και με πάρα πολ­λούς Τούρκους της Πόλης, στις Ελληνικές συνοικίες και κατέστρεψαν τα πάντα. Δεν άφησαν τίποτε όρθιο. Οι Έλληνες της Πόλης δεν θα μπορέσουν να ξεχάσουν ποτέ τα φοβερά εκείνα γεγονότα που έζη­σαν τις 48 ώρες που συγκλόνισαν την Πόλη.

Η ομογένεια των Κωνσταντινοπολιτών αναφέρει με αριθμούς τις απώλειές της κατά το τρομερό εκείνο διήμερο. Ο όχλος σκότωσε 16 Έλληνες, βία­σε 200 Ελληνίδες και κατέστρεψε 1.004 κατοικίες, 4.348 καταστήματα, 21 εργοστάσια, 110 ξενοδοχεία και εστιατόρια, 75 εκκλησίες, 8 αγιάσματα, 26 σχο­λεία, 5 Αθλητικούς συλλόγους και 2 μοναστήρια. Η Πόλη βάφτηκε με το αίμα των Ελλήνων και αφανί­στηκε η ελληνική παρουσία σ’ αυτήν. Οι Έλληνες χριστιανοί έζησαν μια μεγάλη τραγωδία τις ημέρες του πογκρόμ παρόμοια με εκείνη της Άλωσης της Πόλης από τον Σουλτάνο Μωάμεθ τον Πορθητή.

Και όλα αυτά συνέβησαν προμελετημένα και προ­αποφασισμένα.

Προηγήθηκε μία ημέρα ενωρίτερα (5 Σεπτεμβρίου 1955) μία προβοκάτσια η οποία έδωσε την αφορμή ν’ ανοίξει ο ασκός της βίας και των καταστροφών. Ένας μουσουλμάνος φοιτητής ο Οκτάι Εγκίν που συνελήφθη από τις Ελληνικές Αρχές και φυ­λακίστηκε για 9 μόνο μήνες στις φυλακές της Θεσσα­λονίκης τοποθέτησε μία βόμβα στο προαύλιο του Τουρ­κικού Προξενείου που θεωρείται πατρικό σπίτι του Κε­μάλ. Η έκρηξη της βόμβας δεν προξένησε ζημιές, προ­κάλεσε όμως έκρηξη προμελετημένης οργής του τουρκικού όχλου με επακόλουθο τα φοβερά γεγονότα των δύο επόμενων ήμερων που έχουν περάσει στην ιστορία ως Σεπτεμβριανά και που αποτέλεσαν την αντίστροφη μέτρηση για την εξαφάνιση του Ελληνι­σμού της Πόλης και άλλων περιοχών. Για την ιστορί­α ο Εγκίν μετά την αποφυλάκισή του επήγε στην Τουρκία και έτυχε μεγάλων τιμών. Αποτέλεσε ση­μαίνον στέλεχος της τουρκικής Υπηρεσίας Ασφαλείας και τελικά διορίστηκε Νομάρχης στο Νέβ Σεχήρ.

Τέτοια η παρόμοια πράγματα συνέβαιναν πάντοτε εναντίον των μειονοτήτων και κυρίως της Ελληνικής στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα μας. Το 1942 π.χ. (δεν μπορούμε να τα’ αναφέρουμε όλα σ ένα σχόλιο) η Τουρκία επέβαλε τον κεφαλικό φόρο (βαρλίκ βεργισί) που για τους Έλληνες κυρίως ήταν δυσβάστα­κτος και τους ανάγκαζε σε εθελουσία προσφυγιά στην ελεύθερη πατρίδα με όλες τις συνέπειες που έχει ένας ξεσηκωμός από τις περιουσίες και τα σπίτια τους, αφού δεν επιτρέπονταν να πάρουν τίποτα άλλο μαζί τους εκτός από ορισμένα αναγκαία ρούχα. Γι’ αυτό φορούσαν από 5 εσώρουχα κάθε μέλος για να μπορούν να τα περάσουν στα άγρια τουρκικά τελω­νεία. Το 1964 (πολύ κοντύτερα σε μας) απαγόρευσε το δικαίωμα των Κωνσταντινοπολιτών να ασκούν εμπορικές δραστηριότητες στην Πόλη και δεν επιτρεπόταν να κυκλοφορεί οποιοδήποτε Ελληνικό εγχειρίδιο στα Ελληνικά μειονοτικά σχολεία. Πάντοτε η τουρκική πολιτική στα θέματα των άλλων θρησκευτικών μειονοτήτων και ιδίως των Ελλήνων, είχε ως σκοπό αυτό που είπε ο Ισμέτ Ινονού τρεις μέρες με­τά τα γεγονότα της 6^ης Σεπτεμβρίου 1955: ...Οι εκδηλώσεις αυτές ήταν πολύ καλά οργανωμένη εθνική ενέργεια και ωφέλιμη για να καθαρίσει η χώρα μας από το Ελληνικό στοιχείο που είναι ένας βραχνάς.

Τέτοιες δηλώσεις προξενούν εκρήξεις μίσους από φανατισμένους μουσουλμάνους και προκαλούν φρικτές πράξεις που τις ζούμε τον τελευταίο καιρό. Οι δυτικές χώρες παρατηρούν με δέος την συνεχή εξάπλωση του ισλαμισμού και αναζητούν τρόπους για να τη σταματήσουν. Είναι όμως πολύ δύσκολο ν’ αντιμετωπίσουν ακραία θρησκευτικά φαινόμενα όπου οι πιστοί αποκηρύσσουν ακόμη και την δια τους τη ζωή. Μισούν τον άλλο κόσμο που δεν ανήκει στο Ισλάμ. Το σύγχρονο σύνθημά τους είναι: Το Ισλάμ είναι η λύση. Σύνταγμα για μας είναι το Κοράνι.

Αυτά κι ας είμαστε προσεκτικοί σε ό,τι λέμε και ό,τι γράφομε. Η καλή γειτονία δεν πρέπει να οδηγεί μονομερώς την Ελλάδα ν’ αποσιωπά το χθες και να διαγράφει μελλοντικούς χειρισμούς εθνικών συμφερόντων.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΥΤΟΠΤΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΣ

Ο κ. Λεωνίδας Κουμάκης έγραψε ένα θαυ­μάσιο βιβλίο «Το θαύμα: Μια πραγματική ιστο­ρία». Παραθέτουμε ορισμένα αποσπάσματα του βι­βλίου για τη φοβερή νύχτα των Κρυστάλλων που αναφέρονται στις τραγικές ώρες των Σεπτεμβριανών που έζησαν οι Έλληνες και που συγκλό­νισαν τον Ελληνισμό της Πόλης και όχι μόνον. Λίγα μόνο αποσπάσματα για να ενισχύσουμε την ιστορική μας μνήμη:

…Το να μιλάς ελληνικά στο δρόμο ή σε δημόσιους χώρους στην Τουρκία ισοδυναμούσε περίπου με ανθρωποκτονία από πρόθεση. Ήταν σαν να δια­σχίζεις με τα πόδια μια Εθνική οδό χωρίς να κοιτάς ούτε δεξιά ούτε Αριστερά. Γιατί στην Τουρκία υπάρ­χει ένας Νόμος του 1932 περί εξυβρίσεως του Τουρκισμού.

Ο Νόμος αυτός ψηφίστηκε για την τρομοκράτη­ση και την καταπίεση των μη Τουρκικών πληθυσμών. Αρκούσε η ψευδομαρτυρία δύο ατόμων που θα έλε­γαν αορίστως πως, τάχα, έβρισες την Τουρκία ή τους Τούρκους. Η καταδίκη που ακολουθούσε σήμαινε φυ­λάκιση χωρίς επιστροφή. Έτσι φοβόμασταν να αρθρώσουμε στον δρόμο ακόμα και μία λέξη ελληνική, γιατί κινδυνεύαμε να κατηγορηθούμε ότι βρίζα­με την Τουρκία.

Το πάθημα του θείου Σιδερή, πριν από 4 χρόνια περίπου, που γλύτωσε τη ζωή του παρά τρίχα, πλη­ρώνοντας στα κατάλληλα πρόσωπα όλα όσα είχε συγκεντρώσει μια ζωή, ήταν πραγματικά πολύ χαρα­κτηριστικό.

Στην Ασφάλεια:

Ισίδωρος Βαφέας, ένας βρωμερός γκιαούρης που τόλμησε να βρίσει την ιερή Τουρκική σημαία. Κανονικά έπρεπε να σ’ εκτελέσουμε επί τόπου για το έγκλημά σου αυτό, αλλά ούτως ή άλλως η ζωή σου τελείωσε. Πρέπει επιτέλους αυτά τα σκουλήκια οι Ρωμιοί να μάθουν πως εδώ είναι Τουρκία και δεν μπορούν να βρίζουν τους Τούρκους και τη σημαία τους χωρίς να το πληρώσουν με την ζωή τους!

Ζείτε στη γη μας, που είναι πια ιδιοκτησία μας και δεν λέτε να το χωνέψετε! Και σαν να μην έφτα­νε αυτό, βρίζετε και τους Τούρκους! Όπως εσύ, βρω­μερέ γκιαούρη, τόλμησες να βρίσεις την ιερή Τουρ­κική σημαία!

Όχι, όχι! Δεν έβρισα την τουρκική σημαία! τραύλισε ο θείος Σιδερής. Δεν έχω την παραμικρή ιδέα για...

Οι λέξεις του διακόπηκαν απότομα, όταν όρμησαν πάνω του δύο απ’ τους τρεις Τούρκους και άρχισαν να τον κτυπούν στα τυφλά. Ανυπεράσπιστος και χω­ρίς την παραμικρή αντίσταση έχασε τις αισθήσεις του.

Το απόγευμα της 6^ης Σεπτεμβρίου 1955 όλα φαι­νόταν ήρεμα. Μια μικρή ομάδα φοιτητών ήταν συγκε­ντρωμένοι στην Πλατεία του Ταξίμ, στην κορυφή του Πέρα, διαδηλώνοντας εναντίον της Ελλάδος. Η Ελ­λάδα ήταν πάντα ο συντηρούμενος από τις Τουρκι­κές αρχές στόχος του όχλου. Από τις αρχές της δε­καετίας του 50 η Τουρκία είχε βρει την καινούρια πηγή ανανέωσης της ανθελληνικής μανίας της. Ήταν το Κυπριακό, που κυριολεκτικά της το χάρισαν οι Άγγλοι για να αποκτήσουν διαιτητική ιδιότητα και να εξασφαλίσουν ταυτόχρονα τα συμφέροντά τους.

Καταστράφηκε ολοσχερώς το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ, ήταν τα μηνύματα που περνούσαν.

Οι έκτακτες εκδόσεις των δύο εφημερίδων που κυκλοφόρησαν την ώρα του συλλαλητηρίου ήταν το σύνθημα.

Οι πέντε μεγάλοι δρόμοι που οδηγούσαν στην Πλατεία Ταξίμ γέμισαν ξαφνικά με ένα μαινόμενο όχλο οπλισμένο με τσεκούρια, φτυάρια, ρόπαλα, σκεπάρνια, σφυριά και σιδερένιους λοστούς, που φώνα­ζε Kahrolsun giavourlar! (Ανάθεμα στους γκιαού­ρηδες!) και Yikin, kirin, giavourdur! (Σπάστε, γκρεμίστε είναι γκιαούρης!).

Η αστυνομία και οι Κρατικές δυνάμεις κατα­στολής υποτίθεται ότι αιφνιδιάστηκαν. Δεν πήραν καμμιά απολύτως εντολή να επιβάλουν την τάξη και περιορίστηκαν σε μια απαθή παρακολούθηση των γε­γονότων.

Όταν μαζεύτηκαν 50.000 περίπου άτομα, αλαλάζοντος όχλου, μπήκε σε εφαρμογή η επόμενη φάση του σχεδίου: Καταστροφή όλων των ελληνικών περιουσιών και βεβήλωση όλων των Ιερών και Οσίων του Ελληνισμού της Πόλης. Οι οδηγίες που είχαν δοθεί ήταν να μη μείνει τίποτα όρθιο.

Ακολούθησαν ώρες πραγματικής κόλασης.

Ένα μέρος του όχλου κινήθηκε στο Istiklal Caddesi, το περίφημο Πέρα, που στο ένα χιλιόμετρο της διαδρομής του είχε, σαν το πιο φημισμένο εμπορικό κέντρο της Πόλης, 700 περίπου μαγαζιά που το συντριπτικό τους ποσοστό ανήκε σε Έλληνες.

Το πρώτο κατάστημα που δέχθηκε επίθεση ήταν το καφενείο Επτάλοφος στην Πλατεία Ταξίμ. Ο όχλος εισέβαλε στο καφενείο σαν αγέλη μαινόμενων ταύρων και ισοπέδωσε τα πάντα: τζάμια, τραπέζια, καρέκλες, μπουφέδες, ποτήρια, φλυντζάνια.

Στην συνέχεια δέχτηκε επίθεση ένα κατάστημα υφασμάτων ελληνικής ιδιοκτησίας.

Τέσσερις διαδηλωτές ξήλωσαν μία ράγα του τράμ, που χρησιμοποιήθηκε για να σπάσει τις πόρτα και τις βιτρίνες του καταστήματος. Σε λίγα λεπτά το μαγα­ζί είχε την όψη βομβαρδισμένου τοπίου. Τα υφάσματα και τα ράφια βρέθηκαν στο δρόμο ενώ μια ραπτο­μηχανή καταστρεφόταν στο δρόμο μπροστά στα μά­τια του αλαλάζοντος όχλου. Ο επόμενος στόχος ήταν ένα κατάστημα ηλεκτρολογικών ειδών που σκορπίστηκαν στο δρόμο με μια εφιαλτική μανία του όχλου.

Λίγο παρακάτω ένα μπακάλικο με ιδιοκτήτες δύ­ο Έλληνες ηλικιωμένους. Ο γέρος με ένα εκπληκτικό κουράγιο στάθηκε μπροστά στο μαγαζί του λέγο­ντας στον όχλο:

Φύγετε απ’ εδώ! Εμείς ζούμε ο αυτό το μέρος έξη γενεές και δεν μπορείτε να μας πειράξετε.

Ήταν τα τελευταία λόγια της ζωής του. Ο όχλος όρμησε επάνω του, σε λίγα λεπτά το μαγαζί του είχε διαλυθεί και ο γέρος ήταν το πρώτο θύμα της εφιαλτικής εκείνης νύχτας. Η γυναίκα του διασώθηκε κουρνιασμένη σε μια γωνιά, για να πεθάνει λίγο αργότερα από το σοκ που δέχθηκε εκείνο το βράδυ.

Με τον ίδιο τρόπο ο όχλος συνέχισε το έργο του βήμα προς βήμα σε όλα τα ελληνικά μαγαζιά του Πέρα. Στα φημισμένα ζαχαροπλαστεία Κερβάν του Δημήτρη Πηλαβίδη, Μπαιλάν των Λέτα και Κυρίτση, Σεχίρ του Γιάννη Τσούλη. Στα μεγάλα και πολυτελή καταστήματα ρούχων και υποδημάτων. Εκεί οι διαδηλωτές έβγαζαν ρούχα και παπούτσια, διάλεγαν μεταξωτά πουκάμισα, κοστούμια, καινούρ­για παπούτσια και τα φορούσαν επί τόπου πριν συνεχίσουν το καταστροφικό τους έργο.

Στο περίφημο κοσμηματοπωλείο του Φραγκούλη ο όχλος εισέβαλε με μια εμφύλια, πραγματική μάχη, για το ποιος θ’ αρπάξει τα πολυτιμότερα κοομήματα.

Χρυσαφικά μεγάλης αξίας λεηλατήθηκαν μέσα σ’ ελάχιστα λεπτά απ’ τους συμπλεκόμενους μεταξύ τους διαδηλωτές. Όταν ο όχλος έφθασε στην εκκλησία της Αγίας Τριάδος, δίστασε προς στιγμήν. Οι δισταγμοί ξεπεράστηκαν όταν ακούστηκαν οι κραυγές Ανάθεμα στους άπιστους!, Ανάθεμα στους άπιστους! και ο όχλος εισέβαλε στην εκκλησία. Ό,τι κι­νητό υπήρχε στον ναό καταστράφηκε ή βεβηλώθηκε.

Εικόνες, άγια σκεύη, ράσα ήταν ο στόχος του μανιασμένου όχλου.

Τα στασίδια και ο θρόνος της εκκλησίας καταστράφηκαν όταν μια καινούρια ομάδα εισέβαλε στο Ναό μεταφέροντας πετρέλαιο για να τον κάψει. Τελικά ο Ναός της Αγίας Τριάδας του Πέρα δεν κάηκε και θα παραμείνουν για πάντα άγνωστοι οι λόγοι για τους οποίους οι Τούρκοι δεν κατάφεραν να τον κάψουν.

Το Πέρα μέσα σε λίγες ώρες άρχισε να αλλάζει όψη. Ο δρόμος αποκτούσε ένα περίεργο υπόστρωμα, που ήταν ένα μίγμα άπ’ τα πράγματα που καταστρεφόταν: μηχανήματα, γούνες, ρολόγια, παπούτσια, λά­δια, τυριά, υφάσματα, πιατικά, ρούχα, διάφορα άλλα είδη τροφίμων και ένδυσης, ανακατεμένα, κάτω άπ’ το βάρος του όχλου που κινιόταν συνεχώς, δημιούργησαν σιγά-σιγά μια υπερυψωμένη μάζα λαοπώδη και λιγδερή.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΥΤΟΠΤΟΥ...(Β)

Ο πατέρας μου παρατήρησε ότι: τα ρολά ή οι τοίχοι των Χριστιανικών καταστημάτων και σπιτιών είχαν γεμίσει ξαφνικά με παράξενα διακριτικά ρημά­δια ή τουρκικά γράμματα. Πολλά σπίτια και καταστήματα Τουρκικής ιδιοκτησίας είχαν πλημμυρίσει σημαίες σαν να ήθελαν να μεταδώσουν ένα, ανεξήγητο για τον πατέρα μου, μήνυμα. Στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης είχαν εμφανιστεί τις τελευταίες μέρες Λαζοί και διάφορα άλλα άτομα από φυλές που προερχόταν άπ’ τα βάθη της Ανατολής, ρακένδυτοι και πεινασμένοι.

Που να φανταστεί ό πατέρας μου ότι αυτοί οι άνθρωποι θα υποδύονταν σε λίγες ώρες τους αγανακτισμένους πολίτες για να βεβηλώσουν, να ληστέψουν, να βιάσουν και να καταστρέψουν;

Ο πατέρας μου τελικά, παρ’ ότι προβληματίστηκε σοβαρά, δεν αξιολόγησε σωστα όλα αυτά. Δεν έδωσε τη σημασία που έπρεπε και τώρα που ακουγόταν καθαρά οι φωνές του όχλου Kahrolsun Giavourlar! (Ανάθεμα στους γκιαούρηδες!) και Yikin, kirin Giavourdur! (Γκρεμίστε, σπάστε είναι γκιαούρης!), τάβαζε με τον εαυτό του.

Έσβησε γρήγορα-γρήγορα τα φώτα του μαγαζιού του και γλίστρησε έξω. Τη στιγμή εκείνη τον πλησίασαν 5 άτομα που είχαν αποσπαστεί άπ’ το κυρίως σώμα του όχλου.

Γιατί ρε γκιαούρη δεν έχεις στο μαγαζί σου Τούρκικη σημαία; τον ρώτηοε ό ένας.

Ήταν το σύνθημα. Αμέσως και οι πέντε του ρί­χτηκαν με γροθιές και κλωτσιές.

Εκείνη τη στιγμή ακούστηκε ο εκκωφαντικός θό­ρυβος από την σειρήνα ενός ασθενοφόρου που διέ­σχιζε το στενό δρόμο με ταχύτητα. Η συμπλοκή μέ­σα στη μέση του δρόμου σταμάτησε για να περάσει το ασθενοφόρο. Ο πατέρας μου συνειδητοποίησε πως αυτή ήταν η μοναδική ευκαιρία που είχε να σώσει τη ζωή του. Αιμόφυρτος και ζαλισμένος απ’ τα χτυ­πήματα, άρχισε με όση δύναμη του είχε απομείνει να τρέχει. Όταν το ασθενοφόρο πέρασε, ο πατέρας μου είχε εξαφανιστεί και ο στόχος πλέον ήταν το μαγα­ζί του που κυριολεκτικά λεηλατήθηκε. Εκείνος όμως περπατώντας 2 ώρες, για μια διαδρομή είκοσι λεπτών, έφθασε στο σπίτι σωστό ράκος.

Στο μεταξύ το σχέδιο της καταστροφής όλων των ελληνικών περιουσιών της Πόλης βρισκόταν σε πλή­ρη εξέλιξη: Εκατό ομάδες εκτελούσαν το φρικιαστι­κό τους έργο σε μια τεράστια έκταση απ’ τον Βόσπο­ρο ως τη θάλασσα του Μαρμαρά.

Οι επικεφαλείς των διαδηλωτών με καταλόγους σπιτιών και καταστημάτων των Ελλήνων, διεύθυναν τις ομάδες του όχλου.

Ήταν ένας οργανωμένος τυφώνας που σάρωνε τα πάντα στο πέρασμά του. Δεκάδες Έλληνες πολίτες και κληρικοί κακοποιήθηκαν, Λεηλατήθηκαν ή παραδόθη­καν στις φλόγες 73 ελληνικές έκκλησίες. Καταστράφη­καν εικόνες, αγιογραφίες και σκεύη ανεκτίμητης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας. Καταστράφηκαν ολοσχερώς και τα 26 Ελληνικά σχολεία. Η Πατριαρχική Σχολή του Φαναρίου που ιδρύθηκε το 1453 και η Θε­ολογική Σχολή της Χάλκης υπέστησαν το μένος του όχλου με ιδιαίτερη βαρβαρότητα. Το Ζάππειο Λύκειο δέχτηκε την επιδρομή του όχλου που κατρακύλησε απ’ τις μεγάλες μαρμάρινες σκάλες το άγαλμα του ευεργέτου του Σχολείου Κωνσταντίνου Ζάππα και κατέστρε­ψε όχι μόνο θρανία, πιάνο, αίθουσα τελετών, αλλά έκα­νε και τεράστια ζημιά στις τοιχογραφίες που κο­σμούσαν το εσωτερικό του σχολείου.

4.340 ελληνικά καταστήματα λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν. 2.600 σπίτια Ελλήνων βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώ­να και παραδόθηκαν στο μένος και την πρωτοφανή λύσσα του όχλου. Ρημάχτηκαν κυριολεκτικά και κατα­στράφηκαν τα γραφεία και τα πιεστήρια των τριών με­γάλων ελληνικών εφημερίδων της Κωνσταντινούπολης.

Στο Ελληνικό νεκροταφείο του Σισλί μία ομάδα τυφλωμένων απ’ το μίσος διαδηλωτών επί δύο ολόκληρες ώρες κατέστρεφε τάφους και σταυρούς, έσκα­βε τους πιο πρόσφατους και έβγαζε έξω τα πτώμα­τα μαχαιρώνοντας και κομματιάζοντάς τα.

Στην Παναγία των Βλαχερνών, που χτίστηκε πά­νω στα θεμέλια Βυζαντινού ναού του 470 μ.Χ., ο όχλος των διαδηλωτών κατέστρεψε με απίστευτη μα­νία ό,τι οι Έλληνες κατάφεραν να διατηρήσουν για χίλια τετρακόσια ογδόντα πέντε χρόνια.

Στον Άγιο Γεώργιο στα Ψωμαθιά, μια εκκλησία χτισμένη τον 13^ο αιώνα που οι Τούρκοι ονόμαζαν kanli kilise (ματωμένη εκκλησία) απ’ το αίμα που έχυσαν στο σημείο εκείνο την ημέρα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης, η μανία των διαδηλωτών μετέ­τρεψε την ιστορική εκκλησία σε σωρό ερειπίων.

Στον Βόσπορο ο αλαλάζων όχλος υποχρέωσε ένα ιερωμένο να φωνάζει ρυθμικά Η Κύπρος είναι Τουρκική, βάζοντας στα χέρια του μια Τούρκικη ση­μαία και καλώντας τον να βάλει δύναμη στη φωνή του για να τον ακούσει ο Μακάριος. Ο δύστυχος παπάς από την ταραχή και τον τρόμο του δεν μπο­ρούσε να φωνάζει δυνατά, με αποτέλεσμα ο όχλος να τον ξυλοκοπήσει άγρια, να τον ποδοπατήσει και να τον εγκαταλείψει αιμόφυρτο στο δρόμο.

Στο Βυζαντινό Πικρίδιο, γνωστό σαν Χάσκοϊ, το σκήνωμα της νεομάρτυρος Αγίας Αργυρής, που βρι­σκόταν σε αργυρή λάρνακα, σκορπίστηκε στους δρό­μους και δεν Απέμεινε τίποτα παρά μόνο λίγα πυρίκαυστα τεμάχια.

Στα Θεραπιά η Μητρόπολη Θεραπίων-Δέρκων παραδόθηκε στις φλόγες μαζί με την σπάνια και ανε­κτίμητης αξίας βιβλιοθήκη της. Το ιστορικό κτίριο της Μητρόπολης, στο οποίο πριν από την επανάσταση του 1821 γινόταν μυστικές συσκέψεις με προύχοντες της Πόλης και τον Παπαφλέσσα που σαν μέλος της Φιλικής Εταιρίας σταματούσε στην Κωνσταντινούπο­λη καθ’ οδό προς την Οδησσό, καταστράφηκε τελεί­ως. Ο διος ο Μητροπολίτης Δέρκων Ιάκωβος φυγα­δεύτηκε την τελευταία στιγμή και σώθηκε χάρις στη βοήθεια που του πρόσφεραν ο Δημήτρης Κουτσόπουλος και ο μαίτρ του Τούριγκ-κλάμπ Γιάννης.

Στο Μέγα Ρέμα, βρισκόταν το σπίτι του Μητρο­πολίτη Ηλιούπολης Γενναδίου που ήταν ό,τι καλύτε­ρο είχε να επιδείξει το Φανάρι: Κοινωνιολόγος, ιστορικός, θεολόγος και πολυγραφότατος μια πνευματι­κή προσωπικότητα που μιλούσε 7 διαφορετικές γλώσσες και ακτινοβολούσε όχι μόνο στον Ελληνισμό της Πόλης αλλά σ’ ολόκληρο το χριστιανισμό οπουδήποτε κι αν βρισκόταν. Γι’ αυτήν ακριβώς την αξί­α του ήταν ένας προκαθορισμένος στόχος. Ο όχλος μπήκε στο σπίτι του και όταν τον εντόπισε στον επάνω όροφο τον κακοποίησε βάναυσα και τον έρι­ξε απ’ τις σκάλες μέχρι, κουτρουβαλώντας, να βρεθεί στο ισόγειο. Ο όχλος κατέστρεψε με μανία ό,τι υπήρχε μέσα στο σπίτι μαζί με μια πλούσια βιβλιο­θήκη που είχε δημιουργήσει ο Γεννάδιος. Στη συνέ­χεια τον έσυραν στο δρόμο συνεχίζοντας την κακοποίησή του ώσπου τον εγκατέλειψαν αναίσθητο. Ο Μητροπολίτης Ηλιούπολης Γεννάδιος πέθανε τρία εικοσιτετράωρα μετά τα γεγονότα.

Στην Ιερά Μονή της Ζωοδόχου Πηγής, γνωστή σαν Βαλουκλιώτισσα, οι αστυνομικοί και ο νυχτοφύ­λακας που υποτίθεται ότι την φύλαγαν, καθοδήγησαν τον όχλο στην καταστροφή και στην λεηλασία του ιστορικού Μοναστηριού. Και οι τρεις μοναχοί που βρισκόταν τη νύχτα της 6^ης Σεπτεμβρίου στο Μοναστήρι είτε θανατώθηκαν είτε βασανίστηκαν.

Ο 90χρονος μοναχός Χρύσανθος Μαντάς βρήκε τραγικό θάνατο μέσα στις φλόγες της φωτιάς που άναψαν για να τον κάψουν. Ο 60χρονος ηγούμενος επίσκοπος Παμφιλίου Γεράσιμος βασανίστηκε και τραυματίστηκε βαρειά στο κεφάλι. Ο 35χρονος ιερέας Ευάγγελος χτυπήθηκε και βασανίστηκε. Ο όχλος απαιτούσε τη σταύρωσή του που τελικά δεν έγινε, γιατί οι διαδηλωτές ήθελαν να απολαύσουν μια αργή και σαδιστική σταύρωση, αλλά καθυστέρησαν πολύ, τους πρόλαβε ο Στρατιωτικός Νόμος που κηρύχτη­κε τα μεσάνυχτα και φοβήθηκαν τις συνέπειές του.

Οι Πατριαρχικοί Τάφοι και τα σκηνώματα των μεγάλων ευεργετών του Γένους που από το 1850 και μετά τοποθετούντο στον αυλόγυρο της Ιεράς Μονής, καταστράφηκαν με κανιβαλική μανία. Οι Πατριαρ­χικοί Τάφοι ανοίχτηκαν και τα οστά των νεκρών σκορπίστηκαν στους δρόμους.

Ενώ το ανθελληνικό κλίμα προετοιμαζόταν και­ρό πριν μέσω του Τύπου, ημερήσιου και περιοδικού, με πρωτοστατούσα και πάλι την εφημερίδα «Χιουριέτ» στο πλαίσιο κυρίως του Κυπριακού Ζητήματος, στις 16 Μαρτίου του 1964, η Άγκυρα κατήγγειλε μονομερώς την Ελληνοτουρκική Σύμβαση Εγκαταστάσεως, Εμπορίας και Ναυσιπλοΐας της 30ής Οκτωβρίου του 1930. Αμέσως μετά την καταγγελία οι τουρκικές αρχές άρχισαν να ανακοινώνουν ονόματα Ελλήνων υπηκό­ων, οι οποίοι έπρεπε, για λόγους «εθνικής ασφαλείας», όπως επικαλούνταν, να εγκαταλείψουν το τουρ­κικό έδαφος εντός 24 ωρών. Οι πρώτοι που έμπαιναν στο τουρκικό στόχαστρο για να άπελαθούν ήταν οι παράγοντες της ελληνικής κοινότητος, οι οικονομικές και πνευματικές, δηλαδή, κεφαλές του ελληνικού στοιχείου. Οι αναφερόμενοι στους καταλόγους απελαυνομένων όφειλαν να παρουσιαστούν στο 4ο Τμήμα της Αστυνομικής Διευθύν­σεως Κωνσταντινουπόλεως, όπου αφού υποβάλλονταν σε διαφόρων ειδών εξευτελισμούς, δακτυλοσκοπούνταν, φωτογραφίζονταν και υποχρεώνονταν να υπογράψουν την... «ομολογία» τους για τη «δράση τους εναντίον του τουρκικού κράτους». Κατά την έξοδό τους από την Τουρκία επιτρεπόταν να φέρουν μαζί τους δύο χειραποσκευές συνολικού βάρους 25 κιλών και χρηματικό ποσό μέχρι 30 δολλάρια. Παράλληλα η κυβέρνηση εξέδωσε το γνωστό πλέ­ον μυστικό νομοδιάταγμα, το οποίο στη συνέχεια συ­μπληρώθηκε με επόμενα μυστικά διατάγματα και αποσκοπούσε στην οικονομική εξόντωση και δήμευση ουσιαστικά των περιουσιακών στοιχείων των απελαυνομένων. Το μέτρο έπληττε φυσικά και τους οικείους τους, μιας και πολλοί εξ αυτών ήταν Τούρκοι υπήκοοι και ως εκ τούτου παρέμεναν στη Τουρκία. Η Πολιτική Ρωμιοσύνη ζούσε ακόμη μία φορά στο πετσί της τη βαρβαρότητα του κεμαλικού κρά­τους˙ οικογένειες χωρίζονταν, περιουσίες από κόπους δεκαετιών εξανεμίζονταν, σχέσεις ζωής μεταξύ ανθρώπων, πολλές ακόμη και μεταξύ φίλων Ελλήνων και Τούρκων διαλύονταν, τραγικές φιγούρες γερό­ντων, ανέστιων πλέον, υποχρεώνονταν να ξεκινήσουν από το μηδέν το υπόλοιπο της ζωής τους. Μεταξύ των απελαθέντων που κρίθηκαν ως επικίνδυνοι για την «εθνική ασφάλεια» της Τουρκίας περιλαμβάνονταν οκτώ ημιπληγικοί, που ήρθαν στην Ελλάδα με αναπηρικές καρέκλες ή φορεία, τρεις τυ­φλοί, δύο ανάπηροι, ένας κωφάλαλος, τέσσερις ψυ­χοπαθείς και εννέα βαριά άσθενείς... Κατάλογοι των απελαυνομένων συνέχισαν να δημοσιεύονται μέχρι το καλοκαίρι του 1964. Συνολικά υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την Τουρκία περί τις 13.000 Έλληνες υπήκοοι, αριθμός προσώπων ο οποίος σε βάθος χρόνου υπερτριπλασιάσθηκε λόγω του γεγονότος ότι οι Τούρκοι υπήκοοι συγγενείς τους (γυναίκες, παιδιά, γονείς, αδελφοί, κ.α.) υποχρεώθηκαν να τους ακολουθήσουν στην εξορία, ενώ ως αποτέλεσμα του ξεριζωμού ή της οικονομικής καταστροφής κατεγράφησαν και περί τα 450 περιστατικά αυτοκτονιών. Το κεμαλικό κατεστημένο μπορούσε να καυχάται ότι είχε κά­νει ένα πολύ σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της εθνοκαθάρσεως. Μια εικοσαετία, η τελευταία του 20ού αιώνα κύ­λησε με την ελληνική παρουσία (φυσική και πολιτι­σμική) να συρρικνώνεται διαρκώς στην Ανατολή. Η μειονότητα, σκιά σήμερα του λαμπρού της παρελθό­ντος, συνεχίζει να φυλλοροεί ασταμάτητα, ακόμη και μέσα στο πλαίσιο της τελευταίας, τηλεκατευθυνόμε­νης, μετασεισμικής ελληνοτουρκικής «προσεγγίσεως»... (από άρθρο του ιστορικού αναλυτού Δρ. Ιακώβου Ζ. Ακτσόγλου λέκτορος Δ. Π. Θ.)

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΥΤΟΠΤΟΥ...(Γ)

21 ελληνικά εργοστάσια καταστράφηκαν ολοκληρωτικά. Σε όσα βρισκόταν στα παράλια του Βοσπόρου οι μηχανές και τα εργαλεία πετάχτηκαν στην θάλασσα. 110 ελληνικά εστιατόρια και ξενοδοχεία λεηλατήθηκαν, καταστράφηκαν ή παραδόθηκαν στις φλόγες. Και τα 27 ελληνικά φαρμακεία λεηλατήθη­καν και καταστράφηκαν.

Οι βιασμοί γυναικών, ανεξάρτητα άπ’ την ηλικία τους, υπολογίζεται ότι ξεπέρασαν τους 200 τη νύχτα εκείνη, ενώ παρέμεινε άγνωστος ο τελικός αριθμός των νεκρών, που ξεπέρασε τους 20, παρ’ όλο που οι οδηγίες που είχαν δοθεί απαγόρευαν τις δολοφονίες.

Από τα εκατοντάδες περιστατικά βιασμών μερι­κά είχαν κυριολεκτικά συγκλονίσει την Ελληνική μειονότητα.

Στο Ορτάκιοϊ μια ομάδα διαδηλωτών συνέλαβε μια μαυροφορεμένη γυναίκα που είχε την ατυχία να πέσει στο δρόμο τους. Αφού διασκέδασαν διαδο­χικά πολλοί άπ’ αυτούς με την άτυχη γυναίκα, την εγκατέλειψαν αιμόφυρτη και αναίσθητη. Όταν την επομένη την βρήκαν ζωντανή και την πήγαν στο Νοσοκομείο, διαπιστώθηκε ότι η γυναίκα είχε παραφρονήσει.

Στα Ταταύλα σε ένα σπίτι χριστιανών δύο ορφανά κορίτσια περίμεναν τον πατέρα τους γεμάτα αγωνία. Αντί του πατέρα τους που δούλευε στο Βόσπορο και δεν μπόρεσε να γυρίσει εγκαίρως εμφανίστηκαν οι ορδές των διαδηλωτών που αφού τα βίασαν τα εγκατέλειψαν αιμόφυρτα. Όταν ο ατυχής πατέ­ρας επέτρεψε στο σπίτι ένοιωθε τόσο ισχυρό σοκ ώστε αυτοκτόνησε με απαγχονισμό.

Στο Γενή Σεχίρ, ο πασίγνωστος χαμάλης που τον αποκαλούσαν Γορίλλα από το αποκρουστικό του πρόσωπο στο οποίο ήταν αποτυπωμένη η σύφιλη που είχε, βίασε ένα 8χρονο κοριτσάκι μέσα στους ενθαρρυντικούς αλαλαγμούς του πλήθους. Το κοριτσάκι που επέζησε φέρει για το υπόλοιπο της ζωής του το τραύμα της εφιαλτικής εκείνης νύχτας.

Δύο γυναίκες, η Ζηνοβία Χαριτωνίδου και η Ασημένια Παραπαντοπούλου πέθαναν σαν συνέπεια του βιασμού τους τη νύχτα της 6^ης Σεπτεμβρίου 1955.

Από τους υπόλοιπους νεκρούς του Σεπτεμβριανού πογκρόμ μερικά από τα ονόματα που έγιναν γνωστά ήταν εκείνα της Όλγας Κιμιόγλου, 80 ετών, που πο­δοπατήθηκε από τον όχλο στο Κεράτιο Κόλπο, του Γεωργίου Κορπόβα, του Εμμανουήλ Τζανετή, του Αβραάμ Ανάβα και του Νικολάου Καραμάνογλου.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΥΤΟΠΤΟΥ...(Δ)

Θυμάμαι, σα να ναι τώρα, τη νύχτα αυτή της κόλασης και του τρόμου, στριμωγμένοι στην ταράτσα του σπιτιού μας να περιμένουμε με αγωνία τη σειρά μας. Πράγματι, κατά τις 11 η ώρα το τοπίο με τους καπνούς και τις φωτιές που αντίκριζαν τα μάτια μας σ’ όλα τα σημεία του ορίζοντα συμπληρώθηκε με τρομακτικές κραυγές θάνατος στους γκιαούρηδες!, θάνατος στους γκιαούρηδες!.

Οι κραυγές πλησίαζαν επικίνδυνα.

Ο θόρυβος των ειδών που καταστρεφόταν μαζί με τις κραυγές του πλήθους δημιουργούσαν εικόνα και ατμόσφαιρα εφιαλτική. Οι καταστροφές συνοδευόταν με τις κραυγές Σήμερα το βιός σας, αύριο το κεφάλι σας!.

Τα σπίτια των Ελλήνων που ζούσαν στις συνοικίες της Κωνσταντινούπολης υπέστησαν τις μεγαλύ­τερες ζημιές τη νύχτα εκείνη σε σχέση με τις ζημιές που έγιναν στα σπίτια των Ελλήνων που βρισκόταν στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης.

Δύο συνοικίες που η μανία των Τούρκων ξέσπασε με ιδιαίτερη σφοδρότητα ήταν το Χρυσοκέραμο (Τσεγκέλκοϊ) στις ακτές του Βοσπόρου και το Επταπύργιο (Γεντί Κουλέ).

Το νοικοκυριό κάθε ελληνικού σπιτιού βρισκόταν σιγά-σιγά σκορπισμένο στους δρόμους και στα πεζοδρόμια μέσα σε ένα εφιαλτικό θόρυβο που δημιουρ­γούσε ο όχλος και τα είδη που καταστρέφονταν.

Στο εσωτερικό της εκκλησίας του χωριού είχαν ισο­πεδωθεί τα πάντα, οι δε πίνακες του Ελληνικού σχο­λείου, γραμμένοι με κιμωλία με το τελευταίο μάθημα της μέρας, βρισκόνταν ήδη πεταγμένοι στους δρόμους.

Το οργανωμένο σχέδιο της ολοκληρωτικής κατα­στροφής των περιουσιών των Ελλήνων της Κωνστα­ντινούπολης διήρκεσε 6 ώρες περίπου.

Το σχέδιό τους σημείωσε καταπληκτική επιτυχία. Το σύνολο σχεδόν των ελληνικών περιουσιών κατα­στράφηκε. Ο ελληνικός πληθυσμός τρομοκρατήθηκε. Οι απειλές για τη ζωή όσων είχαν επιβιώσει ήταν διάχυτες στην ατμόσφαιρα. Ο στόχος τους λαβώθη­κε θανάσιμα. Ο Ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης δεν επρόκειτο να συνέλθει ποτέ από το χτύπημα της νύχτας αυτής. Σιγά-σιγά καραβάνια ολόκληρα από Έλληνες εγκατέλειπαν την Βασιλεύουσα για να εξασφαλίσουν τουλάχιστον τη ζωή τους.

Η φυγή των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπο­λη πήρε διαστάσεις επιδημίας. Χωριά ολόκληρα, συ­νοικίες πυκνοκατοικημένες από Έλληνες άρχισαν να αραιώνουν. Οι εκκλησίες που πλημμύριζαν όχι μόνο στο εσωτερικό τους, αλλά και σ’ ολόκληρο τον αυλόγυρο, άρχισαν να ερημώνουν. Τα σχολεία βρέθηκαν σταδιακά χωρίς μαθητές και άρχισαν να κλείνουν το ένα μετά το άλλο.

Λίγο μετά τα Σεπτεμβριανά ο Τούρκος φοιτητής Οκτάϊ Εγκίν, που μετέφερε τη βόμβα στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, συνελήφθη από την Ελληνική Αστυνομία.

Όταν στις 15/6/1956 αφέθηκε ελεύθερος, διέφυ­γε στην Τουρκία όπου του έγινε υποδοχή Εθνικού Ήρωα. Η δήθεν σοβαρή Τουρκική εφημερίδα Τζουμχουριέτ τον προσλαμβάνει για να μεταφρά­ζει ειδήσεις και σχόλια του Ραδιοφωνικού Σταθμού των Αθηνών, ενώ αργότερα γίνεται Διευθυντής της αστυνομίας στην Άγκυρα.

Το πρωί της 16^ης Ιουλίου 1964 ο πατέρας μου απελάθηκε από την Τουρκία. Τις βδομάδες που με­σολάβησαν μέχρι τον Σεπτέμβρη περιμέναμε με αγω­νία τα νέα που μας έστελνε.

Μετράγαμε τις μέρες μέχρι να πάρουμε ειδοποίηση για να ξεκινήσουμε.

Γύρω μας ο ξεσηκωμός της φυγής. Οικογενειακοί γνωστοί, παιδικοί φίλοι σκορπούσανε στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Ο Κυριάκος και η Άννα φί­λοι στενοί των γονιών μου, μαζί με τα δύο τους κορίτσια, την Ευταλία και την Ευαγγελία, θα φεύγανε για το Βανκούβερ του Καναδά. Τι κλάμα έκανε, τι στεναχώρια πήρε η αδελφή μου που έχανε την καλύτερή της φίλη, την Ευταλία.

Άλλοι πάλι γνωστοί ετοιμαζόταν για την Αυστραλία. Οι περισσότεροι βέβαια για την Ελλάδα, που ήταν ο πιο φυσιολογικός και φιλόξενος προορισμός.

Από το περιοδικό ΔΙΑΛΟΓΟΣ τεύχος 33

Read More

Ο ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑΒΙΝΤΣΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΧΑΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

Αυτόματα στην Ευρωπαϊκή Αναγέννηση

Η γέννηση του Λεονάρντο ντα Βίντσι (ιε΄ αι.) σηματοδοτεί την αρχή της μεγάλης τεχνολογικής, καλλιτεχνικής, και επιστημονικής Αναγέννησης στην Ευρωπαϊκή Δύση, ταυτόχρονα με την επιβολή της Οθωμανικής κυριαρχίας στην Ανατολή της Ευρώπης. Τότε άρχισε να ξυπνά στην Ιταλία και ιδιαίτερα στη Φλωρεντία ένα πνεύμα αφύπνισης από το σκοταδιστικό Μεσαίωνα, αφύπνισης και της Αισθητικής, της Τέχνης και της Επιστήμης της αρχαίας Ρώμης και της αρχαίας Ελλάδας, με επίκεντρο τον άνθρωπο, την ευφυΐα, τη νοημοσύνη, την καλλιτεχνική ευαισθησία και την εφευρετικότητά του.

Ποιητές, συγγραφείς και φιλόσοφοι ανέτρεψαν τον Μεσαιωνικό Κόσμο και εξάπλωσαν την Αναγέννηση στην Ευρώπη. Στην Τέχνη, μια νέα αισθητική αντίληψη γεννιέται, χτίζοντας γέφυρες ανάμεσα στον Αρχαίο και τον Σύγχρονο Κόσμο. Τόσο η μορφή όσο και το περιεχόμενο των έργων Τέχνης, Ζωγραφικής ή Γλυπτικής, προσεγγίζουν εκείνα της Κλασικής Αρχαιότητας και δημιουργούν το ρεύμα του Kλασικισμού. Στην Τεχνολογία, το νέο είναι η σύνδεσή της με την Επιστήμη και την Τέχνη, και η ανάδειξη ενός νέου πρότυπου ανθρώπου, του πολυσύνθετου καλλιτέχνη - μηχανικού, αυτού που συνδέει τη θεωρία με την πράξη, το λόγο με την εικόνα, την έρευνα με την εφαρμογή, την Τέχνη με την Τεχνολογία, την Αρχαιότητα με το Σύγχρονο Κόσμο.

Οι μηχανικοί αυτοί μελετούν τα έργα των κλασικών, όπως εκείνα του Αρχιμήδη, του Ήρωνα του Αλεξανδρινού και του Βιτρούβιου, και τα τεχνικά τους χειρόγραφα εμπλουτίζονται με τη γλώσσα του σχεδίου, όπως και στην Αρχαιότητα.

* * *

Ας εξετάσουμε όμως ειδικότερα το έργο του Λεονάρντο. Παρά το γεγονός, ότι ο Λεονάρντο, τουλάχιστον μέχρι τα τριάντα του χρόνια, δεν κατείχε ούτε έγραφε την επίσημη Ιταλική γλώσσα, παρά μόνο μια φτωχή τοπική Φλωρεντιανή διάλεκτο, επιδίωξε μεθοδικά να συγκροτήσει μιαν αρκετά πλούσια για τις οικονομικές του δυνατότητες βιβλιοθήκη, από 116 χειρόγραφα βιβλία, και μια σειρά από ιταλο-λατινικά γραμματικά βοηθήματα και λεξικά, τα λεγόμενα «Τhesauri» (Θησαυροί). Πλάι σ' αυτά βρίσκονται και μια σειρά από αποσπάσματα αρχαίων Ελληνικών κειμένων, γραμμένα πιθανότατα καθ' υπαγόρευση κάποιου ειδήμονα μεταφραστή,

Επί δεκαετίες ο Λεονάρντο μελετά με επιμονή και σχολαστικότητα τα έργα του Πλάτωνα, Ευκλείδη, Αρχιμήδη, Πυθαγόρα, Ήρωνα του Αλεξανδρινού, Πτολεμαίου, ακόμη και του Αισώπου. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα σχόλια του Λεονάρντο πάνω στα αντίγραφα των έργων αυτών. Ιδιαίτερα στα «Άπαντα του Αρχιμήδη» και την «Μαθηματική Σύνταξη του Πτολεμαίου». Με τα Μαθηματικά του Πλάτωνα (βλ. «Ο ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΜΕΘΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ») ασχολείται ο Λεονάρντο επισταμένως, όταν αναλαμβάνει να εικονογραφήσει το έργο «Περί της θεϊκής αναλογίας – De divina proportione» του Φραγκισκανού μαθηματικού Luca Pacioli. Στο έργο αυτό ο Λεονάρντο σχεδιάζει τα κανονικά πλατωνικά πολύεδρα, που αντιπροσωπεύουν τα πέντε πρωταρχικά υλικά στοιχεία: πυραμίδα - φωτιά, κύβος- γη, οκτάεδρο - αέρας, δωδεκάεδρο - αιθέρας και εικοσάεδρο - νερό.

Mελέτες του Λεονάρντο πάνω στα πλατωνικά κανονικά πολύεδρα (De divina proportione, 1.509 m.X.). και στα στοιχεία του Ευκλείδη (Codex Atlanticus) [Reti, 85]

Στο χειρόγραφο Codex Madrid ΙΙ ο Λεονάρντο ασχολείται με τα μαθηματικά προβλήματα, που απασχόλησαν τον Αρχιμήδη και τον Ευκλείδη, όπως το λεγόμενο πρόβλημα του τετραγωνισμού του κύκλου και έναν αντίστοιχο του Αρχιμήδη τρόπο υπολογισμού του συντελεστή π. Στο περίφημο επίσης Codex Hammer, που από το 1980 πέρασε σε ιδιωτικά χέρια και μετονομάστηκε Codex Leicester, ο Λεονάρντο μελετά τα υδραυλικά συστήματα και ιδίως τις θεμελιώδεις αρχές της υδροστατικής και υδροδυναμικής, που διατύπωσαν στα έργα τους ο Αρχιμήδης και ο Ήρων ο Αλεξανδρινός.

Μελέτες του Λεονάρντο πάνω σε πνευματικά, υδραυλικά συστήματα, υδραυλικά σιφώνια και σιντριβάνια του Ήρωνα. (Codex Madrid I, «Η φύση του ύδατος», φύλλα 114 & 134) [Reti, 85]

Η ενασχόληση του Λεονάρντο με την Επιστήμη είχε τρία χαρακτηριστικά:

• Το πρώτο ήταν η μελέτη των αρχαίων πηγών, η θεωρητική δηλαδή ενασχόληση με ιδέες αφηρημένες και γενικές και η διαμόρφωση μιας επιστημονικής παιδείας.

• Το δεύτερο ήταν η μελέτη της φύσης, η πρωτογενής μελέτη του φυσικού κόσμου και των ιδιοτήτων του με την παρατήρηση, η ανάπτυξη δηλαδή μιας εξαιρετικά συστηματικής αναλυτικής μεθόδου.

• Το τρίτο ήταν η ανάπτυξη του εφευρετικού πνεύματος, η ενασχόληση με τη μηχανική, την κατασκευή, την επινόηση μηχανών, την ανάπτυξη τεχνολογίας χρήσιμης για τον άνθρωπο και τις εργασίες του.

Aριστερά: Απόδειξη του Λεονάρτντο για το αδύνατο του αεικινήτου (Codex Madrid I, φύλλο 145) [Cianchi, 80]. Δεξιά: Αστρονομικές μελέτες του Λεονάρντο πάνω στη σχετική θέση του Ήλιου, της Γης και της Σελήνης (Codex Arundel, Βρετανική Βιβλιοθήκη Λονδίνου) [Doeser,81].

Ο Λεονάρντο μελέτησε τους νόμους της μηχανικής και της στατικής. Μελέτησε το φαινόμενο της τριβής και διατύπωσε την αρχή της αδράνειας. Μελέτησε τους νόμους της υδροδυναμικής και ιδιαίτερα το φαινόμενο των στροβίλων. Eφάρμοσε τις γεωμετρικές του γνώσεις για μια νέα επιστημονική διατύπωση της Aρχιτεκτονικής. Μελέτησε τα προβλήματα της πτήσης και έφτιαξε απειράριθμα σχέδια πτητικών μηχανών, που ξεκινούν από ομοιώματα των φτερών των πουλιών και ανθρωποκίνητους μηχανισμούς πτήσης αναβιώνοντας το μύθο του Δαιδάλου, για να καταλήξουν σε αλεξίπτωτα, ανεμόπτερα και ελικόπτερα κινούμενα από την πίεση του αέρα.

Αριστερά: Μελέτη βρα-χίονα αρθρω-τού φτερού. Δεξιά: Μελέτη αρθρωτού φτερού με πολλούς βραχίονες. Η κίνηση μετα-δίδεται με τροχαλίες, ιμάντες και νήματα. (Co-dex Atlanti-cus, φύλλα 341 & 308, Βiblioteca Ambrosiana, Μιλάνο) [Cianchi, 80].

Ρηξικέλευθες ήταν οι εφευρέσεις του Λεονάρντο στη Mηχανολογία και την κατασκευή μηχανών. Η επινοητικότητα του στον τομέα της Mηχανικής και της Mηχανολογίας έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

• Είναι, πρώτον, η αξιοποίηση της αρχαίας Eλληνικής τεχνολογικής παράδοσης, όπως ο κοχλίας του Αρχιμήδη, οι πέντε απλές μηχανές, τα γρανάζια, το οδόμετρο του Ήρωνα κ.ά.

• Είναι, δεύτερον, η τοποθέτηση του ανθρώπου στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, η κατασκευή μηχανών χρήσιμων για τον άνθρωπο και αναγκαίων για τις εργασίες του.

• Είναι ακόμα, η επινόηση νέων μηχανών που κατασκευάζουν μηχανές, μηχανών ικανών να λειτουργήσουν στην παραγωγή και να ανατρέψουν τους παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής της Mεσαιωνικής βιοτεχνίας. Τόρνοι και αυτόματες μηχανές κατασκευής λιμών, μηχανισμοί έδρασης και γρανάζια, στρόφαλοι και μηχανισμοί μετατροπής της περιστροφικής σε παλινδρομική κίνηση, αυτόματες μηχανές για την κοπή λίθων, για την άλεση των σιτηρών, για την κλωστοϋφαντουργία, άνοιξαν το δρόμο στην επερχόμενη βιομηχανική επανάσταση.

Aριστερά: Μηχανισμός μετάδοσης κίνησης με γρανάζια και κινητήριο βάρος κατά τα πρότυπα του Ήρωνα (Codex Atlanti-cus, φύλλο 399). Δεξιά: Μηχανι-σμός ωρολογίου με γρανάζια κατά τα πρότυπα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων (Codex Madrid I, φύλλο 14) [Cianchi, 80].

H επινοητικότητα του Λεονάρντο στην κατασκευή μηχανών ολοκληρώθηκε με την επισταμένη του προσπάθεια να δημιουργήσει μηχανές αυτοκίνητες, αυτό-ματες. Αυτοκίνητα οχήματα, αυτόματες ψησταριές, αυτόματα αδράχτια, έβαλαν μάλιστα την τεχνολογία των αυτομάτων στην υπηρεσία των καθημερινών αναγκών του ανθρώπου. Στην παραπλεύρως εικόνα φαίνεται αυτόματο όχημα σχεδιασμένο από τον Λεονάρντο. Διαθέτει κινητήρια ελάσματα, διαφορικό και μηχανισμό οδήγησης. (Codex Atlanticus, φύλλο 296) [Cianchi, 80]. * * * Οι φυσικές παρατηρήσεις του Λεονάρντο ανοίγουν τους ορίζοντες σε νέους επιστημονικούς κλάδους, όπως η Βοτανολογία και η Γεωλογία. Εξαιρετικές όμως, είναι οι μελέτες του στον τομέα της ανθρώπινης Ανατομίας.

Ο Λεονάρντο πραγματοποίησε νεκροψίες ανθρώπων και ζώων, αποτύπωσε σε θαυμάσια σχέδια τη μορφολογία των οργάνων, των μυών, των οστών και των νεύρων, προχώρησε στην έρευνα της φυσιολογίας τους και στην ερμηνεία της λειτουργίας τους. Μελέτησε τη λειτουργία του ματιού, της καρδιάς και των μελών του ανθρώπινου σώματος, με σκοπό να κατασκευάσει ομοιώματα αυτών των οργάνων. Έτσι έφτασε τελικά στην προσέγγιση ιδεών, που αφορούν στο μέλλον της Tεχνολογίας των Aυτομάτων. Η μελέτη της φύσης και του ανθρώπου τον οδήγησαν δηλαδή στην κατασκευή ομοιωμάτων του ανθρώπου, που θα αντικαθιστούν τις λειτουργίες του, ρομπότ και αυτομάτων που θα κινούνται, θα μιλούν και θα βλέπουν, σύμφωνα με τα ανθρώπινα πρότυπα.

Στα τελευταία σχέδια του Λεονάρντο εμφανίζονται χειρόγραφες μελέτες για τη δομή και τη λειτουργία ενός ρομπότ, με τη μορφή πολεμιστή - ιππότη, που μπορεί να κάθεται, να κινεί τα χέρια του, να περιστρέφει το κεφάλι του μέσω ενός ευέλικτου αυχένα και να ανοιγοκλείνει το σαγόνι του. Το ρομπότ αυτό ήταν κατασκευασμένο από ξύλο και δέρμα, ενώ διέθετε μεταλλικά εξαρτήματα και μεταλλικά καλώδια για την μετάδοση της κίνησης.

Αριστερά: Mελέτη των μυώνων και των νεύρων, που κινούν τον ανθρώπινο βραχίονα. Δεξιά: Μελέτη για τη λειτουργία ενός τεχνητού μοντέλου του ανθρώπινου κάτω άκρου, Οι μύες έχουν αντικατασταθεί εδώ από χάλκινα σύρματα, ικανά να μεταδώσουν την κίνηση στον οστέινο σκελετό. (Χειρόγραφο RL19003 & 12619, Βασιλική Βιβλιοθήκη Windsor) [Galluzzi, 82].

Την ίδια μεθοδικότητα, επιδεξιότητα, εφευρετικότητα και ευφυΐα, που έδειξε για την Eπιστήμη και την Tεχνική ανέπτυξε ο Λεονάρντο και για την Tέχνη. Την Tέχνη, που αποτελούσε την αγαπημένη του ενασχόληση, το πρώτο αντικείμενο των σπουδών του. Για την Τέχνη του Λεονάρντο μπορούμε να σημειώσουμε συνοπτικά τα εξής:

• Ο Λεονάρντο πρόβαλε τα αρχαία Ελληνικά καλλιτεχνικά πρότυπα, ανέδειξε την αρμονία, την αισθητική, την ομορφιά σαν ύψιστες καλλιτεχνικές αρετές.

• Αξιοποίησε την ακαδημαϊκή παράδοση της εποχής του, εκφράζοντας έτσι το σεβασμό του προς τη δεξιοτεχνία, την σχεδιαστική και τεχνική αρτιότητα.

• Απελευθέρωσε την τέχνη από τη συντηρητική, θεοκρατική ή αριστοκρατική της αντίληψη και την έστρεψε προς την αναζήτηση της αλήθειας.

• Μελέτησε με μεγάλη επιμονή το ανθρώ-πινο σώμα, την ανατομία, την κατασκευή, την κίνηση του, ανέδειξε τους μύες και τις καμπύλες του. • Μελέτησε σε βάθος τη λειτουργία της όρασης, την ανατομία του ματιού, τη διαδικασία της οπτικής αντίληψης, διερεύνησε επιστημονικά την αλληλουχία φωτός και σκιάς, καθώς και την προοπτική των σωμάτων μέσα στο χώρο. • Πειραματίστηκε με τις επιφάνειες των πινάκων του, τα χρωστικά υλικά, τη σύνθεση των χρωμάτων. Χρησιμοποίησε σε μεγάλο βαθμό άγνωστες μέχρι τότε τεχνικές μεθόδους ζωγραφικής και χρωματικά ιδιοσκευάσματα δικής του επινόησης. • Στο ζωγραφικό του έργο προσπάθησε να συνδυάσει την τρισδιάστατη αίσθηση της γλυπτικής με την αισθητική αντίληψη της ζωγραφικής, την προβολή του γυμνού ανθρώπινου σώματος με την ανάδειξη της φύσης. Ανέδειξε σε κάθε έργο του το ζωντανό στοιχείο, που εξέπνεαν οι ανθρώπινες μορφές και τα ζώα. Τόλμησε να δείξει πλάι στο ωραίο το άσχημο, πλάι στο νεανικό το γερασμένο.

• Και πάνω απ' όλα μπόρεσε να συνδυάσει την καλλιτεχνική με την επιστημονική του δραστηριότητα, μπόρεσε να αναγάγει την τέχνη του σε επιστήμη, συνθέτοντας έτσι τη μορφή ενός νέου ανθρώπου, ενός κλασικού ανθρώπου του πολιτισμού, της γνώσης και της δημιουργίας.

[ Από το βιβλίο «Ιστορία της Τεχνολογίας και των Αυτομάτων» (Σύγχρονη Εκδοτική, Αθήνα, 2005) των:

- Μηχανολόγου – Ηλεκτρολόγου Ε.Μ.Π., Δρ Τεχνικών Επιστημών, καθηγητή τμ. Αυτοματισμού Τ.Ε.Ι. Πειραιά, Καλλιγερόπουλου Δημήτρη και

- M.Sc. in Information Engineering, Ph.D. in Systems and Mathematical Modelling, City University, London, Σουλτάνας Βασιλειάδου. ]

Read More

ΨΑΡΟΚΩΣΤΑΙΝΑ

«Ψωροκώσταινα» λέμε σήμερα, όταν θέλουμε να περιγράψουμε την ανέχεια και τη φτώχεια και ειδικότερα όταν θέλουμε να καταδείξουμε κάποιον ή κάτι ως τον «φτωχό συγγενή» ενός συνόλου, ή με άλλα λόγια τον «τελευταίο τροχό της αμάξης». Στις μέρες μας, συνήθως χρησιμοποιούμε απαξιωτικά αυτή τη λέξη όταν θέλουμε να περιγράψουμε μια κακόμοιρη, υποχωρητική, ανοργάνωτη, αδύναμη και φτωχή Ελλάδα της νεότερης ιστορίας.

Πόσοι όμως γνωρίζουν ότι η Ψωροκώσταινα, ήταν ένα υπαρκτό πρόσωπο της νεοελληνικής ιστορίας και μάλιστα μια ηρωική και αξιέπαινη γυναίκα στα χρόνια της Επανάστασης του 1821 κι ότι αυτός ο χαρακτηρισμός την αδικεί, καθώς αφιέρωσε τη ζωή της στην υπηρεσία της πατρίδος;

Όταν το 1821 καταστράφηκε η πόλη των Κυδωνιών μετά από την αποτυχημένη επαναστατική κίνηση που επιχειρήθηκε, ο πληθυσμός της σφάχτηκε και το σύνολό του εγκατέλειψε την όμορφη πόλη με ντόπια ή ψαριανά καράβια. Στην χαλασιά αυτή κατάφερε να σωθεί η Πανωραία Χατζηκώστα, μια όμορφη αρχόντισσα με πολύ περιουσία. Κατά καλή της τύχη ένας ναύτης τη βοήθησε και μαζί με άλλους την ανέβασαν σ’ ένα καράβι που ξεμπάρκαρε στα Ψαρά. Τον άντρα της, τον Κώστα Αϊβαλιώτη, που ήταν πάμπλουτος έμπορος, και τα παιδιά της, τους έσφαξαν μπρος τα μάτια της οι Τούρκοι. Στα Ψαρά λοιπόν, πάνφτωχη και ολομόναχη, οι συντοπίτες της και κυρίως ο Βενιαμίν ο Λέσβιος (δάσκαλος της Ακαδημίας των Κυδωνιών) την βοήθησαν και την προστάτεψαν.

Η Πανωραία σύντομα άφησε τα Ψαρά και πήγε στην πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, το Ναύπλιο. Εκεί την ακολούθησε κι εγκαταστάθηκε και ο Λέσβιος. Στην αρχή όλα πήγαιναν καλά, αφού ζούσε από τις υπηρεσίες τις οποίες προσφέρει στον δάσκαλο και φιλόσοφο Βενιαμίν Λέσβιο, ο οποίος παρέδιδε μαθήματα για να ζήσει. Τον Αύγουστο του 1824 όμως, ο Λέσβιος πέθανε από τύφο. Από τότε για την Πανώρια άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Μόνη και άγνωστη, βγάζει το ψωμί της πότε κάνοντας τον αχθοφόρο, πότε την πλύστρα και πότε χάρη στην ελεημοσύνη όσων την συμπονούσαν.

Την περίοδο εκείνη η Επανάσταση δοκιμαζόταν από την επέλαση του Ιμπραήμ, ο οποίος εκτός από τις άλλες καταστροφές άφηνε στο πέρασμά του και εκατοντάδες αρφανά που συγκεντρώνονταν στο Ναύπλιο. Παρά τα προβλήματά της, η Πανώρια ζήτησε και πήρε υπό την προστασία της παιδιά ορφανά. Για να τα θρέψει περνούσε από σπίτι σε σπίτι και ζητιάνευε. Είχε παραμελήσει σε τέτοιο βαθμό τον εαυτό της, που τα αλητάκια της παραλίας την πείραζαν και την φώναζαν Ψωροκώσταινα.

Το 1826 έγινε έρανος στο Ναύπλιο για να βοηθήσουν το μαχόμενο Μεσολόγγι. Έτσι μια Κυριακή, στήθηκε στη κεντρική πλατεία ένα τραπέζι και οι υπεύθυνοι του εράνου ζητούσαν από τους καταστραμμένους, πεινασμένους και χαροκαμένους Έλληνες να βάλουν πάλι το χέρι στην τσέπη για να βοηθήσουν τους μαχητές και τους αποκλεισμένους του Μεσολογγίου. Αλλά ποιος είχε και ποιος θα έδινε από αυτό το φτωχομάνι; Κανείς δεν πλησίαζε το τραπέζι, όλων τα σπίτια δύσκολα τα έφερναν πέρα. Τότε η φτωχότερη όλων, η χήρα Χατζηκώσταινα, η Πανωραία, έβγαλε το ασημένιο δαχτυλίδι από το δάχτυλό της και ένα γρόσι που είχε στην τσέπη της και τα ακούμπησε στο τραπέζι της ερανικής επιτροπής, λέγοντας «Δεν έχω τίποτα άλλο από αυτό το ασημένιο δαχτυλίδι κι αυτό το γρόσι. Αυτά τα τιποτένια προσφέρω στο μαρτυρικό Μεσολόγγι».

Ύστερα απ’ αυτή την απρόσμενη χειρονομία, κάποιος από το πλήθος φώναξε: «Για δείτε, η πλύστρα η Ψωροκώσταινα πρώτη πρόσφερε τον οβολό της» κι αμέσως το φιλότιμο πήρε και έδωσε. Βροχή πέφταν πάνω στο τραπέζι λίρες, γρόσια και ασημικά. Αυτή ήταν η συνέχεια της φτωχής προσφοράς της πλύστρας Χατζηκώσταινας, που από εκείνη τη στιγμή απαθανατίστηκε «επίσημα» πλέον, με το παρατσούκλι «Ψωροκώσταινα».

Η πλύστρα Πανωραία όμως, δεν έδινε μόνο μαθήματα πατριωτισμού, αλλά και ανθρωπιάς, καθώς το ελάχιστο εισόδημά της το μοιραζόταν με ορφανά παιδιά αγωνιστών και όταν ο Καποδίστριας ίδρυσε ορφανοτροφείο προσφέρθηκε γριά πια και με σαλεμένο τον νου από τον πόνο και τις στερήσεις, να πλένει τα ρούχα των ορφανών χωρίς καμιά αμοιβή.

Και εκεί που άρχισε να χαίρεται για τα «παιδιά της» που είχαν βρει ρούχα και φαγητό, λίγους μήνες μετά τη λειτουργία του ιδρύματος η Πανώρια πέθανε. Οι επίσημοι δεν την τίμησαν. Την τίμησαν όμως με τον καλύτερο τρόπο τα παιδιά του ορφανοτροφείου, τα οποία μέσα σε λυγμούς την συνόδευσαν ως την τελευταία της κατοικία.

[Για το πώς η Ψωροκώσταινα έγινε «σύμβολο» υπάρχει και μια άλλη εκδοχή, η οποία μάλλον οφείλεται στην αγάπη που έτρεφε ο απλός κόσμος για την Πανώρια. Σύμφωνα με αυτήν, η Ψωροκώσταινα, όπως την έλεγαν λόγω της φτώχειας της, ήταν σύζυγος αγωνιστή. Δεν είχε καμία βοήθεια από πουθενά και ζητιάνευε στους δρόμους του Ναυπλίου. Κάποια στιγμή την είδε ο Καποδίστριας και της έδωσε κάτι. Τότε εκείνη, κατανοώντας το οικονομικό αδιέξοδο της χώρας, έδωσε στον κυβερνήτη όσα χρήματα είχε συγκεντρώσει. Ο Καποδίστριας συγκινήθηκε από τη χειρονομία και έδωσε εντολή να συνταξιοδοτηθεί.]

Πως όμως έγινε πανελλήνια γνωστό το παρατσούκλι της Πανωραίας;
Στην εποχή του Καποδίστρια σε μια συνεδρίαση της Συνέλευσης, κάποιος παρομοίασε το Ελληνικό Δημόσιο με την Ψωροκώσταινα. Ο συσχετισμός «άρεσε» και κάθε φορά που αναφερόντουσαν στο θέμα του Δημοσίου το ονόμαζαν «Ψωροκώσταινα». Λίγο αργότερα όταν ανέλαβαν την εξουσία οι Βαυαροί και διέλυσαν τα άτακτα στρατιωτικά τμήματα των αγωνιστών της Επανάστασης του 1821, η φράση «Τι να περιμένει κανείς από την Ψωροκώσταινα;» πέρασε στην ιστορία. Οι αγωνιστές αποκαλούσαν την αντιβασιλεία ειρωνικά «Ψωροκώσταινα» και οι Βαυαροί από την πλευρά τους όταν ήθελαν να απαντήσουν σε όσους ζητούσαν τη βοήθεια του κράτους για να συντηρηθούν έλεγαν περιφρονητικά: «Όλοι από την Ψωροκώσταινα ζητούν να ζήσουν». Το «παρατσούκλι» το οποίο απέδιδε με μοναδική ευστοχία την άθλια οικονομική κατάσταση της χώρας, από τότε και έως τις ημέρες μας αναφέρεται συχνά.
Μάλιστα το 1942, κατά τη συνεδρίαση της πρώτης Βουλής κάποιος βουλευτής χαρακτήρισε και πάλι την Ελλάδα Ψωροκώσταινα. Όλοι είχαν αποδεχθεί πλέον τον χαρακτηρισμό. Έναν περιφρονητικό χαρακτηρισμό τον οποίο έχουν αποδεχθεί και οι σημερινοί πολιτικοί. Χαρακτηρισμός, που όσοι γνωρίζουν την ιστορία, δεν τους θίγει, διότι η Ψωροκώσταινα θα έπρεπε να ονομαζόταν Λεβεντοκώσταινα.

Read More

ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Οι Μινωίτες Κρήτες ήσαν εκείνοι που πρώτοι πάτησαν το πόδι τους στο Νορντ Φρίσλαντ της νυν Γερμανίας. Κι αυτό συνέβη κατά το 1300 π.Χ. Την παραπάνω ανακοίνωση έκανε ο καθηγητής Εθνολογίας και Ιστορί­ας του Πολιτισμού Hans - Peter Dorr (Χανς Πέτερ Ντυρ), τον Απρίλιο του 2008!...

Εάν αυτήν την ίδια ακριβώς ανα­κοίνωση την έκανε ένας δικός μας καθηγητής ή επιστήμονας, θα είχαν πέσει όλοι πάνω του να τον «φάνε» και να του κρεμάσουν την ρετσινιά του «εθνικιστή». Η Βιέννη επήρε το όνομα της από την Βιάννου της Κρήτης, όταν άποι­κοι εκ της Μεγαλονήσου συνέπτυξαν πρώτοι στην θέση της εμπορικό οικι­σμό.

Η ερευνητική ομάδα του καθηγητή Ντυρ κατέληξε σε αυτό το συμπέρα­σμα έπειτα από πολυετείς ανασκα­φές στην προαναφερόμενη περιοχή (Βαττ), στα Βόρεια της μικροσκοπικής νή­σου Ζίντφαλ, στην Θάλασσα Βάντεν. Εκεί ευρίσκονται και τα υπολείμμα­τα του - άλλοτε πλούσιου - λιμανιού Ρούνγκχολτ κάτω από ένα στρώμα τύρφης του οποίου ευρέθησαν τα μι­νωικά απομεινάρια...

Ανάμεσα στα ευρήματα, που στη­ρίζουν την ανωτέρω άποψη, είναι μια ορειχάλκινη λόγχη, κεραμικά δο­χεία και αγγεία, αλλά το κυριότερο μια μινωική σφραγίδα - η πρώτη που εντοπίζεται εκτός Αιγαίου.

Στην μια της όψη εικονίζεται ένας ταύρος και στην άλλη ένα πλοίο με υπερυψωμέ­νη πρύμνη! Ίσως - κατά τον καθηγητή - να ήταν φυλακτό, που φοριόταν στον λαιμό ή στον καρπό του χερι­ού. Συμβόλιζε δε την Λευκοθέα (την Ινώ), θεά των λευκών αφρών της θα­λάσσης. η λατρεία της οποίας ήταν ιδιαιτέρως διαδεδομένη στην Κρή­τη... Ίσως μάλιστα κάποια χαράγμα­τα επί αυτών, αργότερα να αναγνω­ρισθούν ως γράμματα της γραμμικής Α. Στα ευρήματα επίσης υπάρχουν θυμίαμα από την νυν Σομαλία, κοπάλη από την ΝΑ Αφρική, λαζούλιθος από τις μακρινές Ινδίες (1)", καθώς και σαλιγκάρια από την Ερυθρά Θάλασσα, όλα προϊόντα που εμπορεύονταν οι Κρήτες. Αυτά μετέτρεψαν το «φερόμενο έως τότε αδιανόητο, σε ιστορική πραγματικό­τητα», έγραψε γι' αυτό το γερμανικό περιοδικό "Focus".

Ότι τα ευρήματα παρασκευάσθη­καν περί το 1300 π.Χ. σε εργαστήριο της Νοτίου Κρήτης απέδειξε το Ερ­γαστήριο Πυρηνικής Φυσικής του Πανεπιστημίου της Βόννης, με την μέθοδο της νετρονικής ενεργοποιήσεως. (Παρόμοια σκεύη έχουν ευρεθεί μόνον σε ένα σημείο του πλανήτη, στην αρχαία κρητική πόλη Κομμό, στα Ανατολικά των Ματάλων).

Ο Ντυρ ισχυρίζεται πως σίγουρα μια κρητική αποστολή το 1300 π.Χ. είχε σταλεί προς εξερεύνηση της Β. Θαλάσσης. Το ταξίδι της ξεκίνησε από τον Κομμό, πέρασε Δυτικά της Πελο­ποννήσου, Νότια της Ιταλίας, Βόρεια της Σαρ­δηνίας και από εκεί η κρητική αποστολή έφθασαν έως τις ακτές της νυν Γαλλίας, περίπου όπου σήμερα το Μονπελιέ, απ' όπου και συνέχισαν πεζή την εμπορική - επιστημονική αποστολή τους, κατά τον καθηγητή. Εκεί αποσυναρμολόγησαν τα πλοία τους και τα μετέφεραν επί αμαξών, που έσερναν βόδια, έως το νυν λα Ροσέλ. Εκεί τα ξανασυναρμολόγησαν και συνέχισαν πλωτά έως το Νορντ Φρίσλαντ, κατέληξε ο καθηγη­τής.

Το να έφθαναν οι Μινωίτες έως την Β. Θάλασσα, γι' αυτούς δεν θα ήταν τόσο δύσκολο, υπερθεμάτισε ο πρύ­τανης της Αρχαίας Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης Βάλτερ Μπούκερτ (2)!

Σημειώστε δε, πως στην περιο­χή αυτή ομιλείται μια διάλεκτος, η φριζική (frysk), που ανήκει σε μια παμπάλαια δυτική γερμανική ομάδα πληθυσμού, τους Φρίζες, όπως τους λεν. Αυτοί δεν είναι παρά οι αρχαί­οι Έλληνες (Μακεδονο-Θράκες Φρύγες), που έφυγαν από τις πανάρχαιες εστίες τους, στην Μ. Ασία και τον Πόντο, και κατοίκησαν έπειτα από περιπέτειες τις Βόρειες χώρες της Ευρώπης (εξ αυτών οι Φράγκοι, η Μπρυζ του Βελγίου, κλπ.). Κάποιοι εξακολου­θούν να λένε πως η φριζική ανήκει στις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, όταν η θεωρία του ινδοευρωπαϊσμού έχει προ πολλού καταπέσει! Πάντως η φριζική έχει κοινά στοιχεία με την ολλανδι­κή (και την αγγλική) και έχει γραπτά κείμενα από τον 10ο μ.Χ. αι. Στην δε επαρχία Φρίσλαντ (Friesland) της Ολλανδίας, περίπου 440.000 άτομα μιλάνε ακόμη την φριζική διάλεκτο! Εξ αυτών, οι περίπου 350.000 την δη­λώνουν και ως μητρική γλώσσα τους!

Είναι επίσης γνωστό, πως οι Μινωίτες Κρήτες έφθαναν έως την Κορνουάλλη για να πάρουν κασσίτερο, που τους ήταν απαραίτητο, να το αναμεί­ξουν με χαλκό, για να κατασκευάσουν όπλα και άλλα αντικείμενα από ορεί­χαλκο, λέει ο καθηγητής Χάρτμουτ Μάτχαουζ. Επίσης, έπαιρναν από την Β. Ευρώπη κεχριμπάρι και έδιναν κρητικά κρασιά (οι Ευρωπαίοι τότε αγνοούσαν την τέχνη του κρασιού), αρώματα, υφάσματα και πολύτιμους λίθους.

Πράγματι, τον 14ο αι. π.Χ. οι Κρή­τες είχαν αυξημένες ανάγκες όπλων. για να αντιμετωπίσουν τις πολεμι­κές διαθέσεις των Αιγυπτίων και των Χετταίων. Και γι' αυτά οι πρώτες ύλες που χρειάζονταν, δεν υπήρχαν στο νησί τους.
ΠΗΓΕΣ: Eφημερίδα 'Έθνος», εφημερίδα του Πανεπ. Κύπρου, εφημερίδα-Κέρδος I3.4.2008., Λεκάκης Γ. «Ο Πόντιος Γάλλος, οι Γάλλοι, or Γαλάτες και οι Φρύγες Φράγκοι», άρθρο στην εφημερίδα 'Ελληνική Αγωγή'.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

(1) Κατά τον Ενήμερο, ότι οι Κρήτες είχαν εγκατασταθεί στο νησί Παγχαία στον Ινδι­κό Ωκεανό, όπου και έκτισαν ιερό ναό αφι­ερωμένο στον κορυφαίο θεό τους τον Δία.

(2) Πρόκειται για τον συγγραφέα του βιβλίου «Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός-Η επίδρα­ση της Ανατολής», (μτφρ. Αμ. Α. Λογιάκη. εκδ. Παπαδήμα*) το οποίο υποστηρίζει ότι στην «ανατολίζουσα περίοδο* (μέσα 8ου -μέσα 7ου αι. π-Χ.) - αυτήν που λέμε ομηρική εποχή - η ελληνική θρησκεία και λογοτε­χνία επηρεάσθηκε από ανατολικά πρότυπα! Και του βιβλίου -Η οριενταλιστική εποχή στην ελληνική θρησκεία και λογοτεχνία (του I984).
Γιώργος Λεκάκης Συγγραφέας - Λαογράφος

ΠΗΓΗ: Εφημερίδα : Χρονικά Κισάμου & Σελήνου,Φεβ. 2009. Πρόσθετα στοιχεία από : 1/http://politesgr.com/content/οι-μινω...αν-τη-γερμανία

Η ΜΙΝΩΪΚΗ ΣΦΡΑΓΙΔΑ
Κατά πόσο τα επίμαχα ευρήματα προέρχονται από κάποιο ναυάγιο ή από τον τάφο κάποιου Μινωίτη απεσταλμένου, σήμερα, περισσότερα από 3.000 χρόνια μετά, είναι δύσκολο να το πει κανείς μετά βεβαιότητας. Η μινωική σφραγίδα, ωστόσο, την οποία ανέσυρε στο φως η ομάδα του Ντούερ, είναι η πρώτη που εντοπίζεται εκτός του Αιγαίου Πελάγους.

Όντως η Γερμανία και γενικά η Ευρώπη αποδεδειγμένα είχε αποικισθεί απο πρωτοελληνικά φύλα πολύ νωρίτερα απ' ότι είναι επισήμως παραδεκτό, αν και τέτοιου είδους ασυμφωνίες τείνουν να γίνουν ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.

Ήδη απο το 1905 στην περιοχή Bernstorfer Berg, στην κοιλάδα του ποταμού Amper, στην ευρύτερη περιοχή του Μονάχου της Γερμανίας έχει γίνει μια ανασκαφή από τον Josef Wensel ο οποίος ανέσκαψε ένα κυκλικό οχύρωμα μήκους 1,8 χμ. Αργότερα το 1994, βρέθηκαν εκεί καμμένα υπολείμματα από το παραπάνω ξύλινο οχύρωμα μαζί με πήλινα αγγεία, ευρήματα τα οποία είχαν εκτιμηθεί τότε με την μέθοδο του άνθρακα 14, ότι ήταν του 14ου π.Χ. αιώνα.

Το 1997 ο γιατρός Manfred Moosauer, ερασιτέχνης αρχαιολόγος σε μια τυχαία εξόρυξη χαλικιού στην ίδια περιοχή, ανακάλυψε ίχνη χρυσού, που τον οδήγησαν σε μια εντυπωσιακή ανακάλυψη... μια σειρά από πολλά χρυσά αντικείμενα (διαδήματα, περόνη, διακοσμητικά φύλλα) Μυκηναϊκής τεχνοτροπίας και μαζί με αυτά, νεκρική μάσκα από ήλεκτρο, χάνδρες από ήλεκτρο (κεχριμπάρι), θραύσματα από διακοσμημένα αγγεία, όλα αυτά με εκπληκτική ομοιότητα με αντίστοιχα ευρήματα των Μυκηνών.

Όμως το πιο σημαντικό εύρημα της περιοχής, ήλθε το 1998 όπου βρέθηκαν δύο αντικείμενα από ήλεκτρο με χαραγμένα επάνω τους σύμβολα της Γραμμικής Β ! Τα σύμβολα αυτά όπως διαβεβαίωσαν οι Γερμανοί επιστήμονες είναι συγκρίσιμα με αντίστοιχα της Πύλου, μεταγράφονται ως pa-nfa-ti και επιδέχονται μια σειρά από ερμηνείες με βάση την γραμμική Β.

Οι αναλυτικές εξετάσεις στις οποίες υπεβλήθησαν όλα τα ευρήματα από την κρατική επιστημονική επιτροπή του Μονάχου, αλλά και του ινστιτούτου Doemer και του πολυτεχνείου του Μονάχου, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για την γνησιότητα και την παλαιότητα τους η οποία ανάγεται στο 1.560 π.Χ. !

Επίσης είναι βέβαιο ότι δεν σχετίζονται με τις δέκα διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες ευρημάτων της 1ης εποχής του χαλκού στην Ν. Γερμανία ! Πολλοί πιστεύουν ότι τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν μια μετακίνηση των φυλών της Μεσογείου προς τον Βορά, την οποία διευκόλυνε η πλευστότητα του ποταμού Δούναβη, μέσω του οποίου θα πρέπει να γινόταν το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής. Μεταγενέστερα ευρήματα δείχνουν ότι υπήρχε και εμπορική επικοινωνία με την περιοχή της Τοσκάνης των Ετρούσκων.

Εάν η διείσδυση των Μυκηναίων στην Ευρώπη όπως διαφαίνεται από τα παραπάνω είναι πραγματική για την συγκεκριμένη χρονική περίοδο, το δείγμα αυτό της παρουσίας τους δεν θα μπορούσε να είναι μοναδικό ...Πράγματι η πρόσφατη ανασκαφή πολλών Μυκηναϊκών δειγμάτων αρχιτεκτονικής, αγγειοπλαστικής, και μεταλλουργικής τέχνης από περιοχές της Νοτίου Ιταλίας, της Σαρδηνίας, της Νοτίου Γαλλίας, της Ισπανίας, και της Βορείου Αφρικής, αποδεικνύουν την εκτεταμένη παρουσία και τις πολύπλευρες εμπορικές και πολιτισμικές σχέσεις των Μυκηναίων με όλες τις περιοχές αυτές όπου η πρόσβαση με πλοία είναι εφικτή, που σύμφωνα με τους αρχαιολόγους καλύπτουν χρονολογικά μια πολύ μεγάλη περίοδο μεταξύ του 1.600 και 1.100 π.Χ. Πρέπει να επισημάνουμε πάντως ότι η η διαχρονική ομοιομορφία ανάλογων ευρημάτων πολλές φορές έχει συμβάλλει στην σύγχυση των χρονικών περιόδων, με αποτέλεσμα τον περιορισμό τους σε συμβατικώς αποδεκτά όρια.

Παρ' όλα αυτά τέτοιες ανακαλύψεις εγείρουν ούτως ή άλλως βασανιστικά ερωτήματα ... όπως π.χ. πως γίνεται σήμερα, 10 χρόνια μετά από την ανακάλυψη της Μυκηναϊκής παρουσίας στην Γερμανία τουλάχιστον, να θεωρούμε ακόμα επίσημα ότι ο Μυκηναϊκός πολιτισμός ξεκίνησε το 1.600 π.Χ., τη στιγμή που ο ίδιος αποδεικνύεται με αδιάψευστα επιστημονικά στοιχεία πως έχει δημιουργήσει τόσο μακρινές αποικίες σχεδόν ταυτόχρονα με την υποθετική του εκκίνηση ;

Read More

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΥΑΛΟ ΚΑΙΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

«Ανήκει στη φαντασία του Λουκιανού η καύση των ρωμαϊκών πλοίων από τον Αρχιμήδη, κατά την πολιορκία των... Συρακουσών το -212, με τη χρησιμοποίηση κοίλων κατόπτρων», αναφέρουν σε άρθρο τους οι φυσικοί του πανεπιστημίου του αγίου Φραγκίσκου Άλλαν Μιλς και Ρόμπερτ Κριφτ και προσπαθούν να τα στηρίξουν με το επιχείρημα ότι, ο Αρχιμήδης θα χρειάζονταν κάτοπτρο 420 τετραγωνικών μέτρων και απόσταση 50 μέτρων.

Αλλά κι αν ακόμη προκαλούσε ανάφλεξη, αυτή θα ήταν βραδύτατη και «θα μπορούσαν να τη σβήσουν τα πληρώματα των πλοίων μ’ έναν κουβά νερό»!Είναι αλήθεια ότι η πυρπόληση του ρωμαϊκού στόλου από τον Αρχιμήδη με τη χρήση κατόπτρων - κατά τη διάρκεια της πολιορκίας των Συρακουσών- είναι μια ιστορία που από πολλούς χαρακτηρίζεται ως 'προϊόν φαντασίας'. Σύμφωνα με νέα μελέτη όμως, με τίτλο «Archimedes' Cannons against the Roman Fleet», ο μεγάλος έλληνας μαθηματικός απέκρουσε τους ρωμαίους εισβολείς χρησιμοποιώντας κανόνια ατμού!

Ο μηχανολόγος Cesare Rossi, από το Πανεπιστήμιο Federico II της Νάπολης, που συνέταξε την σχετική μελέτη, θεωρεί ότι η πυρπόληση του ρωμαϊκού στόλου από τον Αρχιμήδη είναι πέρα για πέρα αληθινή!

Τι αναφέρουν οι αρχαίες πηγές.

Είναι γεγονός ότι η αντιμετώπιση των Ρωμαίων με κάτοπτρα είναι στην πραγματικότητα ένας θρύλος των μεσαιωνικών χρόνων.

Από τις αρχαίες πηγές, ο φυσικός και φιλόσοφος Γαληνός αναφέρει μια συσκευή πυρπόλησης που χρησιμοποιήθηκε εναντίον του ρωμαϊκού στόλου, η λεπτομέρεια όμως με τα κάτοπτρα απουσιάζει, όπως και σε όλη την αρχαία γραμματεία.

Αντίθετα, ο Πλούταρχος μιλάει για μια μακρόστενη μηχανή που ανάγκασε τους Ρωμαίους να εγκαταλείψουν την πολιορκία των Συρακουσών, ενώ άλλοι συγγραφείς αναφέρουν ένα κανόνι ατμού σε σχέση με τον Αρχιμήδη. Μάλιστα, ο Leonardo da Vinci είχε σχεδιάσει ένα παρόμοιο κανόνι αναφέροντάς το ως επινόηση του μεγάλου αρχαίου μαθηματικού.

Έτσι, είναι πολύ πιθανότερο τα κάτοπτρα του θρύλου να ήταν στην πραγματικότητα κανόνια ατμού.

Πώς λειτουργούσαν τα κανόνια ατμού

'Η νέα μελέτη του Rossi, έρχεται τώρα να καθορίσει τη λειτουργία και τις δυνατοτήτες ενός κανονιού ατμού. Κατά πάσα πιθανότητα, λέει, το όπλο περιείχε μια δεξαμενή με νερό το οποίο θερμαινόταν και μετατρεπόταν τελικά σε ατμό και να δώσει ώθηση σε πήλινα σφαιρικά βλήματα τα οποία τελικά εκτοξεύονταν από την κάνη του.

Κάθε βλήμα περιείχε το γνωστό, κυρίως από το Βυζάντιο, «ελληνικό πυρ» ή «υγρό πυρ» , μια μάζα από άγνωστα σε εμάς αλλά πάντως εύφλεκτα υλικά. Έτσι, η βολή προκαλούσε εκρήξεις και τελικά πυρπόληση των στόχων. Ο Rossi και η ομάδα του υπολόγισαν επίσης ότι ο ατμός που παραγόταν είχε τη δυνατότητα να στείλει ένα βλήμα βάρους 6 κιλών στο στόχο του με ταχύτητα 60 μ. ανά δευτερόλεπτο.

Η ταχύτητα αυτή επέτρεπε επιτυχείς βολές σε στόχους σε απόσταση μέχρι και 150 μ. Το πείραμα έλληνα μηχανικού για το 'ηλιακό κάτοπτρο του ΑρχιμήδηΠολλά χρόνια πριν την μελέτη του Rossi, το 1973, το σπουδαιότερο επιχείρημα ενάντια στις αμφισβητήσεις του Αρχιμήδη, έγινε στο Σκαραμαγκά, από τον έλληνα μηχανικό Ιωάννη Σακκά με τη βοήθεια του καθηγητή (μαθηματικού) Ε. Σταμάτη.

Ενώπιον αντιπροσώπων ξένων και ελληνικών Μ.Μ.Ε, χρησιμοποιώντας 70 επίπεδα επίχαλκα κάτοπτρα διαστάσεων 1,70 επί 0,70 μ. έκαψαν από απόσταση 100 μέτρων ομοίωμα ρωμαϊκού πλοίου και ξύλινες βάρκες μέσα στη θάλασσα!Πώς ήταν το κάτοπτρο του ΑρχιμήδηΟ Σακκάς αρχικά υπέθεσε ότι θα επρόκειτο για έναν μεγάλο κυρτό καθρέφτη. Λαμβάνοντας όμως υπ’ όψιν τα δεδομένα της τότε εποχής, όπως τεχνολογική αδυναμία παραγωγής ενός γυάλινου γιγαντιαίου καθρέφτη, αναθεωρεί. Εκτός αυτού, όπως κι ίδιος είπε, «θα πρέπει να υποθέσουμε ότι οι Ρωμαίοι δεν ήταν τυφλοί για να μείνουν άπραγοι αντικρίζοντας έναν τεράστιο καθρέφτη, τοποθετημένο στα τείχη της πόλης που πολιορκούσαν».Η επόμενη σκέψη που έκανε, ήταν αρκετά…προχωρημένη. Υπέθεσε ότι ο Αρχιμήδης θα είχε προχωρήσει σε έναν πιο ευέλικτο τρόπο δημιουργίας ενός τεράστιου κατόπτρου, το οποίο θα απαρτίζονταν από άλλα μικρότερα.

Δεδομένης της αδυναμίας που αναφέρθηκε πιο πάνω για μαζική παραγωγή γυάλινων κατόπτρων, ο Σακκάς προχώρησε στο συμπέρασμα, πως το περίφημο κάτοπτρο του Αρχιμήδη, απαρτίζονταν στην πραγματικότητα από τις ασπίδες των στρατιωτών που ήταν οχυρωμένοι στα τείχη, ή εν πάσι περιπτώσει από χάλκινα κάτοπτρα που κρατούσαν οι στρατιώτες. Όπως είπε, «Ο Αρχιμήδης, πιθανότατα καθοδηγούσε την παράταξη των στρατιωτών, έτσι ώστε η συνολική τους διάταξη να δημιουργεί κάτοπτρα για να μπορούν να συγκεντρώσουν τις αχτίνες του ήλιου σε ένα σημείο και να τις μετατρέψουν σε δέσμη θερμότητας. Έτσι οι Ρωμαίοι δεν μπορούσαν να αντιληφθούν, τουλάχιστον άμεσα, τι είναι αυτό που τους καίει».

Πείραμα με διεθνή αντίκτυπο!

Ο Σακκάς άρχισε να κατευθύνει τα κάτοπτρα, έτσι ώστε να έρθουν σε ιδανική θέση για την συγκέντρωση των αχτίνων. Στην αρχή, οι βοηθοί του αντιμετώπισαν πρόβλημα με την εστίαση των κατόπτρων. Έπειτα όμως από επίμονες προσπάθειες, ήρθε και το προσδοκώμενο αποτέλεσμα: Το πλοιάριο άρχιζε να καπνίζει σε 2-3 δευτερόλεπτα μετά την επιτυχή εστίαση και γρήγορα τυλίχτηκε στις φλόγες.

Ο Σακκάς απαντώντας σε ερώτηση, είπε πως σίγουρα οι στρατιώτες υπό την καθοδήγηση του Αρχιμήδη, θα τα κατάφερναν πιο γρήγορα και εύκολα, καθώς είχαν και το συγκριτικό πλεονέκτημα του καλύτερου οπτικού πεδίου και καλύτερης οπτικής γωνίας.

Η επιτυχία του πειράματος έγινε γνωστή στον επιστημονικό κόσμο και υπήρξαν πολλές δημοσιεύσεις στον ευρωπαϊκό και αμερικανικό τύπο, όπως στην εφημερίδα «Times», το περιοδικό «Time» κ.α., όπου εξυμνούνταν ο μεγάλος επιστήμονας Αρχιμήδης.

Read More